Veel mensen vragen zich af hoe een warmtepomp werkt. De precieze werking verschilt per type. Hier lees je een zo eenvoudig mogelijke uitleg: het systeem neemt lage temperaturen op bij een bron, transporteert de warmte naar een andere plek en geeft de warmte daar af bij een hoge temperatuur. Meestal wordt een vloeistof bij lage temperatuur verdampt en afgevoerd, waarna de damp elders wordt gecondenseerd.

Om het kookpunt van de vloeistof te verhogen en verlagen wordt de druk respectievelijk verhoogd en verlaagd. Het verhogen van de druk geschiedt door middel van een elektrisch aangedreven compressor. Om de druk te laten zakken is een warmtepompsysteem uitgerust met een turbine of smoorventiel.

Het proces van verdampen, comprimeren, transporteren, condenseren en expanderen wordt ook toegepast in de koelkast. Hierbij wordt de warmtepomp gebruikt om warmte aan het interieur van de koelkast te onttrekken. Aan de achterzijde van de koelkast wordt de warmte afgegeven aan de omgevingslucht.

Een warmtepomp die een woning verwarmt, werkt volgens hetzelfde principe maar dan omgekeerd: er wordt warmte aan een bron (lucht, water, grond) onttrokken, om die vervolgens via een warmtewisselaar af te geven aan water in het gesloten cv-circuit (meestal lagetemperatuurverwarming in wanden en vloeren).Hoe-werkt-een-warmtepomp-Bespaarinstallateur

Voor warm tapwater wordt de warmte afgegeven aan water in een voorraadvat (boiler). Bij te weinig vermogen wordt deze veelal extra verwarmd door middel van elektriciteit, gas of zonne-energie.

Er zijn vier verschillende soorten warmtepompen: lucht-water -, lucht-lucht -, grond-water – en water-water warmtepompen. Vergeleken met het gebruik van gasgestookte installaties zorgen alle soorten pompen voor lagere energiekosten en minder milieuvervuiling.

Werking van een elektrisch aangedreven warmtepomp:

Hieronder leggen we stap voor stap uit hoe een warmtepomp werkt. In dit geval heeft de warmtepomp een elektrisch aangedreven compressor die zorgt voor mechanische energie. Als koudemiddel wordt een vloeistof gebruikt die al bij lage temperatuur kookt.

1. Verdamper

In de verdamper raakt de vloeistof onder lage druk aan de kook. De benodigde warmte hiervoor wordt aan de omgeving onttrokken. De dampen die ontstaan worden door de elektrisch aangedreven compressor uit de verdamper gezogen. De compressor regelt de druk in de verdamper, wat bepalend is voor de temperatuur waarbij warmte wordt onttrokken aan de omgeving.

2. Compressor

Het gasvormige koudemiddel wordt door de compressor samengeperst. De hete damp stroomt daardoor naar de condensor.

3. Condensor

De damp stroomt de condensor in. De warmte wordt afgegeven aan de relatief koude wand van de warmtewisselaar. Tijdens dit proces verandert het gas weer in vloeistof (condens), dat aan de onderzijde wegstroomt naar een smoorventiel.

4. Smoorventiel

Via het smoorventiel stroomt de condens naar een ruimte waar de druk aanzienlijk lager is. Door afkoeling wordt het weer een vloeistof, waarna het proces opnieuw kan beginnen.

Is een warmtepomp de slimste investering voor jouw specifieke situatie? Vraag advies aan 1 van onze installateurs bij jou in de buurt.

Verschillende soorten warmtepompen

Er zijn verschillende soorten warmtepompen op de markt. We lichten ze kort toe:

Lucht-lucht warmtepomp
Een lucht-lucht-warmtepomp werkt als een koelkast, maar dan andersom. Het haalt warmte of kou uit de buitenlucht en warmt of koelt ruimte(s) in je woning of pand door middel van het uitblazen van warme of koude lucht middels een binnenunit (net als een airco). Bijna al dit soort warmtepompen kan een woning ook koelen, wat ook de meest voorkomende reden is om een dergelijke warmtepomp aan te schaffen. De aanschafkosten van deze toestellen zijn relatief laag vergeleken met de grondgebonden warmtepompen. De prestaties van de nieuwste generatie lucht-lucht warmtepompen worden steeds beter. Het voordeel is dat dit type pomp goed toepasbaar is in bestaande woningen, vaak als hybride oplossing. Vraag je Bespaarinstallateur om gedetailleerd advies.

Lucht-water warmtepomp
De lucht-water warmtepomp haalt energie uit de lucht om een koudemiddel op een hogere temperatuur te krijgen. De warmte wordt via een wisselaar afgegeven aan water. Doorgaans gaat het om water in een gesloten cv-circuit, voor de verwarming van een woning. Hiervoor is immers slechts een temperatuur nodig van 38 °C. Een lucht-water warmtepomp biedt minder rendement zodra het buiten vriest, maar kan de woning dan nog wel warm krijgen. Meestal wordt een dergelijke pomp echter gecombineerd met een HR-ketel voor warm tapwater en piekmomenten qua verwarming. Dit wordt ook wel een hybride warmtepomp genoemd. Vooral in bestaande woningen is een dergelijke oplossing aantrekkelijk voor betere energieprestaties en een gunstiger energielabel.

Water-water warmtepomp
Een water-water warmtepomp haalt overtollige warmte uit (grond)water, of uit de bodem. De gemiddelde temperatuur van het water en de grootte van de warmtewisselaar bepaalt hoe goed rendement van de installatie is. Doorgaans is er weinig elektriciteit nodig om het water rond te pompen, dus het rendement van de warmtepomp is dan hoog. De installatie is ingrijpend: daarom worden dit type pompen vooral toegepast bij nieuwbouw.

Verschil open en gesloten bodemenergiesysteem

Een open systeem maakt gebruik van grondwater, dat door de leidingen stroomt. In de winter wordt dit water naar boven gepompt, zodat er warmte aan kan worden onttrokken. Het afgekoelde water wordt vervolgens teruggepompt. In de zomer wordt het water uit de bodem gebruikt om de woning / het bedrijfspand af te koelen. De diepte van de bron varieert van 20 tot 300 meter. Bij een gesloten systeem wordt gebruik gemaakt van vloeistof in een gesloten circuit. Deze vloeistof komt dus niet in contact met grondwater.

Vereiste aanpassingen bij installatie warmtepomp

Dit is afhankelijk van het type woning of bedrijfsgebouw. In bestaande bouw is meestal een lucht-lucht of lucht-water (hybride) warmtepomp de betere optie. Deze kunnen relatief eenvoudig worden aangelegd. Deze worden vaak vlakbij de cv-ketel geplaatst. En er moet ruimte zijn voor een buitenunit. Een grondgebonden warmtepomp zorgt voor meer aanpassingen. In bestaande bouw is dit alleen een optie bij een flinke verbouwing.

Investering voor een warmtepomp

De investering varieert enorm. Hybride warmtepompen vallen in de goedkoopste klasse. Hierbij moet je denken aan €5000,- of meer. Warmtepompen die gebruik maken van de energie in grondwater zijn het duurst. Dit kan variëren van €10.000 tot wel €30.000. Wat de voordeligste oplossing is in jouw situatie is afhankelijk van de mogelijkheden die je woning of bedrijfspand biedt.

Opbrengst van een warmtepomp

De besparing op energiekosten varieert enorm. Bij een grondgebonden warmtepomp heb je bijvoorbeeld helemaal geen gasaansluiting meer nodig. Een hybride systeem, maakt nog wel gebruik van bijverwarming d.m.v. een cv-ketel.  De gasbesparing ligt hier rond de 60%. De elektriciteitskosten daarentegen stijgen wel. Deze stijging zou je kunnen opvangen door het plaatsen van zonnepanelen.

Subsidies voor warmtepompen

Sinds 2016 is er subsidie vanuit de overheid voor warmtepompen. Kijk op ons artikel over warmtepomp subsidie voor meer informatie. Er zijn subsidies variërend van €1000,- tot wel €2500,-

Wanneer kiezen voor een warmtepomp?

De meeste kiezen bij nieuwbouw voor een water-water warmtepomp. Het slaan van de put is dan veel eenvoudiger, er kan ruimte worden ingetekend voor de warmtepomp en er kunnen direct LTV-leidingen en radiatoren worden aangelegd. Bovendien zijn nieuwbouwhuizen standaard goed tot zeer goed geïsoleerd, wat een vereiste is als het gaat om lagetemperatuurverwarming.

Bij bestaande bouw wordt vaak gekozen voor een hybride warmtepomp. Je kunt hiervoor kiezen als je flink gaat verbouwen of als je cv-ketel aan vervanging toe is.

Een water-water warmtepomp aanleggen in een bestaande woning is vaak af te raden:

  • Rondom het huis zijn ingrijpende werkzaamheden nodig, zoals het graven van (zeer) diepe putten;
  • De bestaande radiatoren zijn niet geschikt voor lagetemperatuurverwarming en dienen vervangen te worden;
  • Een warmtepomp is ongeveer zo groot als een Amerikaanse koelkast en neemt dus flink wat ruimte in;
  • De isolatie en ventilatie in je woning dient op de lagetemperatuurverwarming te worden aangepast. Oude huizen voldoen vaak niet aan de randvoorwaarden voor een goed renderend warmtepompsysteem;
  • Andere types warmtepompen zijn wel geschikt, zoals hybride warmtepompen.

Waar moet je op letten?

  • Zorg dat de warmtepomp in een afgesloten ruimte wordt geplaatst en neem maatregelen om het geluidsniveau te reduceren (isolatie in de ruimte zelf, flexibele slangaansluitingen;
  • Warmtepompen zijn niet geschikt om je woning snel te verwarmen. Het is de bedoeling dat je woning of pand dag en nacht gelijkmatig warm blijft, met minimale schommelingen. De capaciteit van de warmtepomp moet ruim voldoende zijn: is de capaciteit te laag, dan moet de compressor te hard werken waardoor het elektraverbruik stijgt;
  • Een extra verwarmings- of warmwaterinstallatie kan bijspringen wanneer je toch meer behoefte aan warmte heeft. Dit gaat wel ten koste van het hoge rendement. Bijverwarmen op elektriciteit is het duurst, bijverwarmen op gas is dan voordeliger (mits je gebruik maakt van een HR-ketel).

Klaar met lezen?

8 antwoorden
    • Abel
      Abel zegt:

      Beste Kelly,

      Je bedient de verwarming van de woning met een thermostaat. Het maakt geen verschil of de verwarming door een warmtepomp, cv-ketel of combinatie hiervan gedaan wordt.

      Met vriendelijke groet,
      Abel

      Beantwoorden
  1. Rien
    Rien zegt:

    Beste Abel,
    In de praktijk moet ik intussen concluderen dat een dB van 40 nog ver weg ligt. Laat staan 20 dB. ( VW debacle?). Mijn lucht/water warmtepomp produceert op alle waarden tussen de 61 en 72 dB in plaats van de beloofde 40 dB ( 1 mtr. 7+/<37). Gevolg is dat de hele buurt me op de nek springt en ik in een onmogelijke spagaat ben beland. Vervangen van onderdelen biedt geen oplossing. Wat kan ik nog doen?

    Beantwoorden
    • Abel
      Abel zegt:

      Beste Rien,

      In de technische documentatie kan je de geluidsdruk voor de buitenunit terugvinden. Als de geluidsdruk hoger is dan die waarde kan je de fabrikant aanspreken. In sommige gevallen kan je bouwkundige geluidswering plaatsen, meestal is dat echter niet mogelijk. Het blijft altijd een lastig geval met geluidsproblemen.

      Met vriendelijke groet,
      Abel

      Beantwoorden
  2. Rian
    Rian zegt:

    Hoeveel geluid maakt een lucht-lucht warmtepomp en is dit een constant geluid?
    Koelt een lucht- warmtepomp net zo goed als een water-waterpomp in de zomer?

    Beantwoorden
    • Abel
      Abel zegt:

      Beste Rian,

      Warmtepompen zijn over het algemeen zeer stil. Een lucht-lucht warmtepomp produceert ca. 20 tot 40 dB afhankelijk van het merk en type. Dat geluid is afhankelijk van de inzet welke het toestel moet leveren. Het voordeel van een water-water warmtepomp is dat er mogelijkheid bestaat tot passieve koeling wat voordeliger is dan actieve koeling. Voor een advies op maat zou ik je willen adviseren om een installateur te benaderen.

      mvg,
      Jaap
      Adviseur Abel&co

      Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *